Những giếng cổ trên được phát hiện tại làng Gia Phú (thôn 2), làng Cát Thủy (thôn 5), làng Chợ Ang (thôn 7) thuộc xã Xuân Viên, cách di chỉ khảo cổ học Phôi Phối - Bãi Cọi khoảng 1.700m theo hướng đông bắc.

Cấu trúc giếng hình vuông, được ghép đá từ trên xuống dưới. Phần đáy thu nhỏ và kè gỗ 4 phía, đáy giếng lát bằng ván gỗ. Giếng làng Gia Phú có thành giếng 1.15m x 1.15m, sâu 2 m, mực nước ổn định 1.20m; giếng làng Cát Thủy, thành giếng 1.20m x 1.20m, sâu 2.80m, mực nước ổn định 1.70 m; giếng làng Chợ Ang, thành giếng 1.30m x 1.30m, sâu 2m, mực nước ổn định 1.50m.

Theo truyền thống xây dựng giếng của các cư dân cổ xưa thì giếng  vuông được phát hiện ở xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân có kỹ thuật ghép, nguyên liệu đá ghép, phương thức dùng ván gỗ kè ghép đáy giếng mang đậm kỹ thuật làm giếng của cư dân Chăm Pa Cổ.

Cùng với hệ thống giếng vuông mang rõ đặc trưng của nền văn hóa Chăm Pa được phát hiện tại huyện Kỳ Anh, Cẩm Xuyên, Thạch Hà thì giếng cổ được phát hiện tại làng Gia Phú, Cát Thủy, Chợ Ang, thuộc xã Xuân Viên, huyện Nghi Xuân đã cung cấp thêm nguồn tư liệu phục vụ công tác nghiên cứu về hệ thống giếng Chăm Pa cổ ở Hà Tĩnh cũng như mối liên quan đến khu di chỉ khảo cổ học Phôi Phối - Bãi Cọi, nơi    các nhà nghiên cứu đã phối hợp tổ chức khai quật và tìm thấy nhiều hiện vật mang rõ đặc trưng của nền văn hóa Sa Huỳnh.
Những giếng cổ có yếu tố kỹ thuật của Chăm Pa trên được phát hiện trong qúa trình điều tra, nghiên cứu mở rộng di chỉ khảo cổ học Phôi Phối - Bãi Cọi của các chuyên khaỉo cổ và các nhà nghiên cứu văn hóa./.

Bách Khoa